سه شنبه ٠٦ فروردين ١٣٩٨
اخبار > تحليل رنگ هاله مقدس در نقاشي ديواري بقاع متبركه ايران
 


  چاپ        ارسال به دوست

تحليل رنگ هاله مقدس در نقاشي ديواري بقاع متبركه ايران

 

دكتر حبيب الله آيت اللهي
دانشيار و عضو هيئت علمي دانشكده هنر دانشگاه شاهد
(از چهره‌هاي ماندگار)
مهدي اخويان
دانشجوي دوره دكتراي پژوهش هنر دانشگاه شاهد و هيئت علمي دانشگاه علم و فرهنگ
    
    
    
    
فرضيه‌هاي تحقيق عبارتند از:
الف) هاله مقدس رنگين از تمدن ايران به تمدن‌هاي ديگر انتقال پيدا كرده است.

ب) تزيينات هاله‌هاي مقدس، همان نمايش حركات مغناطيسي رنگ‌هاي آئورا مي‌باشد.

ج) هاله‌هاي رنگين در نقاشي‌هاي بقاع-متبركه تحت تأثير سنت نقاشي مانويان خراسان بزرگ و آراء و عقايد عرفاني حكماي اسلامي مانند سهروردي، نجم‌الدين كبري، نجم الدين رازي، ملاصدرا و... است.

نتايج حاصل نشان مي‌دهد اگرچه توجه به آتش و نور و هاله نوراني از دوره‌هاي غارنشيني شروع شده است. ولي با آيين مهرپرستي ايرانيان به تمدن‌هاي ديگر انتقال پيدا كرده. در طول تاريخ در فرهنگ اقوام مختلف شكل‌هاي متنوع پيدا كرده و در تبادلات بين فرهنگي به يكديگر منتقل شده‌اند حجاري‌ها و نقاشي‌هاي مانده از دوران گذشته مانند نقاشي‌هاي ديواري بقاع متبركه ايران تأثير اعتقادي و فرهنگي را به خوبي نشان مي‌دهد.

در نقاشي ديواري بقاع متبركه ايران كه، دور سر بعضي از مقدسين هاله‌اي نوراني به چشم مي‌خورد. بحث نور و هاله نوراني در فرهنگ و تمدن كهن ايران ريشه دارد و در بين حكما و عرفاي اسلامي به سبب توجه قرآن به نور از جايگاه ويژه‌اي برخوردار بوده است. در اين تحقيق به اين سؤال پاسخ داده مي‌شود، علت استفاده از رنگ‌هاي مختلف در هاله‌هاي مقدس به وسيله نقاشان در بقعه‌هاي متبركه نقاط ايران چيست؟ با بررسي متون نوشتاري و تصويري مربوط به هاله‌هاي مقدس، در طول تاريخ اساطير ايران و تمدن‌هاي مجاور ريشه يابي و تأثر فرهنگ‌ها و تمدن‌ها چگونگي راه‌يابي آن به دنياي هنر را مشخص مي‌كند.

هاله مقدس (فره) در نقاشي‌هاي دوران غارنشيني در غارهاي دور افتاده مربوط به دوران يخبندان، در نوك كوه‌هاي بلند جايي كه، هنرمندان دوران پالئولتيك كنده كاري‌هايي در سطح ديوارهاي غارها به وجود آورده‌اند كه اعتقادات آن‌ها را به آتش و نور نمايان مي‌سازد.

در غار فرگانا (فرغانه) واقع در آسياي مركزي انسان‌هايي با هاله نوراني بر ديوارهاي آن نقاشي شده‌اند.از زماني كه انسان با آتش آشنا شد، تحولي گسترده در جهان‌بيني او به وجود آمد و شعله رقصان آتش، مورد توجه او قرار گرفت و تخيلات انسان آن دوران، زماني كه در تاريكي، آتش تنها مونس و حامي او بود، تحريك شد و در آن پديده مرموز، نيروي اهورايي را احساس مي‌كرد. نيرويي كه به نظر او به نحوي با جهان مينوي و انسان نوراني در ارتباط باشد و به مرور خداي